Η τεχνητή ευφυΐα και το μέλλον της ανθρωπότητας

Οι ειδικοί εκτιμούν πότε θα δούμε την αυγή της Super Α.Ι. και πόσο επικίνδυνη θα είναι για τον πολιτισμό μας

Μια πολύ ενδιαφέρουσα στατιστική μελέτη πραγματοποιήθηκε και τα αποτελέσματά της μπορείς να τα δεις σε αυτό το PDF. Η συγκεκριμένη έρευνα βασίστηκε σε ένα ερωτηματολόγιο, σχετικά με την τεχνητή ευφυΐα, πότε θα δούμε την εμφάνισή της και ποιοι παράγοντες θα την ευνοήσουν. Αλλά επίσης πότε θα δούμε και την εμφάνιση μιας super AI (superintelligence), η οποία θα ξεπερνά κατά πολύ τις ικανότητες του ανθρώπινου εγκεφάλου και κατά πόσο αυτή τη super AI (λέγε με Skynet), θα δράσει επ’ ωφελεία ή καταστρεπτικά για τον ανθρώπινο πολιτισμό.

Το ερωτηματολόγιο, στο οποίο ανταποκρίθηκαν πάνω από 500 επιστήμονες, διαφορετικών ειδικοτήτων, τόσο θεωρητικής όσο και θετικής κατεύθυνσης. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί ο γενικός όρος “τεχνητή ευφυΐα” δεν είναι κάτι μονοσήμαντο και στην πραγματικότητα αποτελεί μια τεράστια διεπιστημονική ομπρέλα, κάτω από την οποία “στεγάζει’ εμπειρογνώμονες από φαινομενικά εντελώς διαφορετικούς κλάδους, από μαθηματικούς και τεχνικούς δικτύων, μέχρι μηχανικούς και φιλοσόφους.

HLMI: τεχνητές ευφυΐες που θα μας φάνε το ψωμί

Ενδιαφέρον προκαλεί το εύρος των εκτιμήσεων σχετικά, τόσο με την πρόβλεψη για το πότε θα εμφανιστεί η πρώτη “τεχνητή ευφυΐα“, όσο και με την αισιοδοξία ή απαισιοδοξία με την οποία αντιμετωπίζεται η προοπτική εμφάνισης μιας super AI, για τα συμφέροντα του Ανθρώπου και τη βιωσιμότητα του παγκόσμιου πολιτισμού μας.

note

Ένα άλλο χαρακτηριστικό που θα πρέπει να προσέξουμε είναι ότι ο όρος “τεχνητή ευφυΐα” δεν είναι ίσως ο καλύτερος για να περιγράψει αυτό που επιζητούν οι επιστήμονες. Θεωρείται ότι είναι καλύτερο να μιλάμε για HLMI και όχι Α.Ι., όπου HLMI = “high level machine intelligence”, η οποία ορίζεται ως το σύστημα εκείνο, το οποίο θα μπορεί να φέρει εις πέρας τις περισσότερες εργασίες, που μπορεί να διεκπεραιώσει ένας άνθρωπος. Έτσι λοιπόν, στο μέλλον, το ίδιο σύστημα, θα μπορεί να προγραμματίζεται, ανάλογα με την ανάγκη, να παίρνει τη θέση ενός διερμηνέα, ενός ξεναγού, ενός δικηγόρου, ενός γιατρού.

Μπορεί να είναι ένα απλό app. Ένα ψηφιακό avatar στην οθόνη σου. Μπορεί να έχει ρομποτικά μέλη, μπορεί και όχι, αλλά το ζήτημα είναι ότι θα μπορεί να κάνει τη δουλειά σου, καλύτερα από εσένα, χωρίς απαιτήσεις μισθού, επιδομάτων, ξεκούρασης, αδειών, εργασιακών δικαιωμάτων. Μια HLMI δεν είναι υποχρεωτικά ένα ανθρωπόμορφο βιορομπότ, όπως μας δείχνουν συχνά οι ταινίες και τα μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας. Γι αυτό και το σχετικό ερώτημα που διατυπώνεται δεν είναι “πότε θα εμφανιστεί η πρώτη τεχνητή ευφυΐα”, γιατί δομικά στοιχεία Α.Ι. υπάρχουν ήδη, σήμερα.

Η χρονολογία στην οποία θα εμφανιστεί ένα τέτοιο σύστημα “HLMI” δε βρίσκει σύμφωνη της επιστημονική κοινότητα, αν κρίνουμε από τη διασπορά των εκτιμήσεων: άλλοι υποστηρίζουν ότι θα δούμε κάτι τέτοιο μέσα στην επόμενη δεκαετία, άλλοι υποστηρίζουν ότι δεν πρόκειται να δούμε αυτό που οι περισσότεροι ονομάζουμε “τεχνητή ευφυΐα” πριν το 2040, ενώ μια άλλη μερίδα μεταθέτει αυτή την ημερομηνία στα τέλη του αιώνα, γύρω στο 2080. Οι περισσότεροι όμως φαίνεται να συμφωνούν ότι υπάρχει πολύ μεγάλη πιθανότητα, από 50 μέχρι 90% να δούμε οπωσδήποτε την πραγμάτωση της HLMI, μέσα στο 2ο μισό του 21ου αιώνα.

artificial-woman

Πολύ σημαντικό είναι επίσης να δει κανείς τον πίνακα με τους σπουδαιότερους επιστημονικο-τεχνικούς κλάδους, οι οποίοι εκτιμάται ότι θα συντελέσουν περισσότερο στην έρευνα για την ανάπτυξη μιας HLMI, αλλά και επακόλουθα, της super AI. Και είναι σημαντικό, γιατί αυτά που θεωρούμε, ως ευρύ κοινό, χωρίς ειδικές γνώσεις, σημαντικά για την τεχνητή ευφυΐα, και ειδικά η ρομποτική και τα πολύπλοκα αλγοριθμικά συστήματα, βρίσκονται (ειδικά η ρομποτική) στις χαμηλότερες θέσεις της κατάταξης, σε αντίθεση με άλλους κλάδους όπως η Επιστήμη της Νόησης, οι Νευροεπιστήμες, η μελέτη των νευρωνικών δικτύων, αλλά και η αναδυόμενη μελέτη των συνόλων δεδομένων μεγάλης κλίμακας (με άλλο λόγια, αυτό που ονομάζουμε “large-scale datasets ή “big data“), είναι πολύ πιο σημαντικές συνιστώσες και η μελέτη σε αυτές θα αποκαλύψει πολύ περισσότερα και ουσιώδη στοιχεία για την κατανόηση της λειτουργίας των ευφυών οργανισμών, αλλά και τη δημιουργία τεχνητών οντοτήτων στα πρότυπά τους.

Διαφωνίες και σκεπτικισμός γύρω από την τεχνητή ευφυΐα

Φυσικά τεράστιο ενδιαφέρον έχει και η άποψη των επιστημόνων γύρω από τις επιπτώσεις που θα έχει η εμφάνιση μιας super AI για την Ανθρωπότητα. Αν και η πλειοψηφία αντιμετωπίζει γενικά με θετικό τρόπο αυτή την προοπτική, ο σκεπτικισμός είναι διάχυτος και μάλιστα το 18% των ερωτηθέντων κρίνει ότι μια τέτοια προοπτική θα είναι καταστρεπτική για την επιβίωση του Ανθρώπου.

Τώρα, για το πότε ακριβώς θα εμφανιστεί αυτή η superintelligence, κι αυτό είναι συνάρτηση του παραπάνω ερωτήματος, σχετικά με την εμφάνιση της HLMI. Ελάχιστοι ερωτώμενοι θεωρούν ότι υπάρχουν καλές πιθανότητες αυτό να συμβεί σε διάστημα 2-3 χρόνων. Οι περισσότεροι θεωρούν ότι, αφού έχουμε φτάσει σε επίπεδο δημιουργίας τεχνητών ευφυιών HLMI, μετά από 30 χρόνια είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα υπάρξει μια υπερ-ευφυΐα, επισκιάζοντας κάθε άλλη μορφή νοημοσύνης στον πλανήτη.

note

Υπάρχει μια μεγάλη μερίδα επιφανών προσωπικοτήτων που θεωρεί ότι η εμφάνιση της super AI μπορεί να σημάνει το τέλος του ανθρώπινου είδους. Επιφανείς προσωπικότητες όπως ο Bill Gates, o Stephen Hawking και ο Elon Musk, έχουν διατυπώσει συχνά τη συγκεκριμένη άποψη. Μάλιστα ο τελευταίος έχει πει ότι η δημιουργία super AΙ ενέχει περισσότερο ρίσκο και κινδύνους απ’ ότι η επινόηση των πυρηνικών όπλων!

Οι διαφωνίες, οι διαφορετικές προσεγγίσεις και εκτιμήσεις, που είδαμε να προκύπτουν από την παραπάνω μελέτη, πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι συμβαίνουν, ακριβώς επειδή η “τεχνητή ευφυΐα” είναι ένας τεράστιος χώρος, στον οποίο συνυπάρχουν αναρίθμητοι επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων, με προσεγγίσεις ακόμη και διαμετρικά αντίθετες μεταξύ τους. Το παλιότερο επικρατέστερο μοντέλο επίτευξης ενός συστήματος HLMI στηριζόταν στην πολυπλοκότητα της δυαδικής λογικής, αλλά απέτυχε παταγωδώς.

Αντιθέτως, ο Alan Turing είχε μια άλλη προσέγγιση στο θέμα: το 1950 είχε διατυπώσει τη θεωρία ότι θα ήταν καλύτερο να δημιουργήσουμε έναν πυρήνα τεχνητής ευφυΐας, στα γνωστικά επίπεδα ενός μικρού παιδιού, και από εκεί και πέρα να το εκπαιδεύσουμε πάνω σε διαφορετικές δεξιότητες και γνωστικά πεδία, όπως κάνουμε και με τα παιδιά μας. Είναι μια θεωρία που κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος, γιατί, όπως φαίνεται, αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας και νοημοσύνης είναι το σύνολο των βιωματικών εμπειριών και της γνώσης που απορροφά μέσω αυτών. Έτσι λοιπόν, αν θέλουμε να φτιάξουμε μια τεχνητή ευφυΐα, η οποία να λειτουργεί με όσο το δυνατόν πιο “ανθρώπινο” τρόπο, θα πρέπει να την “μεγαλώσουμε” και να την εκπαιδεύσουμε.

Info

Μια άποψη, πάνω σε αυτό ακριβώς το θέμα, μπορείς να διαβάσεις σε ένα παλιότερο, αλλά πολύ διαφωτιστικό άρθρο του καθηγητή του Stanford, Ν.Nilsson, ο οποίος υποστηρίζει ακριβώς αυτή την προσέγγιση του Alan Turing.

alan-turing-math

Εκείνο που θα ήθελα να σημειώσω, για να κλείσω, είναι ότι δεν μπορεί να έχουμε καλή αντίληψη και να έχουμε αξιόλογη άποψη πάνω στο θέμα “τεχνητή ευφυΐα”, αν αυτή έχει δημιουργηθεί από την παρακολούθηση κάποιων ταινών ή μυθιστορημάτων sci-fi. καλά και διασκεδαστικά είναι όλα αυτά, αλλά οδηγούν πολύ συχνά σε ημιμάθεια, στρεβλώσεις και παρανοήσεις. Πολύ περισσότερο, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στις μέρες μας, γιατί ορισμένες δημοφιλείς εκλαϊκευμένες επιστημονικοφανείς θεωρίες, οι οποίες εξετάζονται σοβαρά για την ορθότητά τους, γίνονται βασικοί άξονες για το σενάριο μιας ταινίας, της οποίας βασικός σκοπός είναι η ψυχαγωγία και ο εντυπωσιασμός.

Galacticus's thoughts

Έτσι λοιπόν μην παίρνεις και πολύ σοβαρά ταινίες όπως το “Lucy” ή το “Limitless”, η οποία διαιωνίζει ψευδοεπιστημονικές θεωρίες, όπως το ότι χρησιμοποιούμε μόνο το 10% του εγκεφάλου μας, κάτι το οποίο δεν ευσταθεί. Όπως επίσης την αφελή εικόνα που δίνεται στην ταινία “Chappie”, στην οποία υποτίθεται ότι έχει βρεθεί τρόπος κλωνοποίησης του εγκεφάλου και της συνείδησης σε flash drive και εν συνεχεία μεταφοράς του από ανθρώπινο σε ρομποτικό σώμα και μάλιστα με… wireless σύνδεση. Όσο διασκεδαστικές κι αν είναι τέτοιες ταινίες, η επιστημονική τους βάση είναι τόσο στέρεη όσο ένας πύργος από τραπουλόχαρτα.

Από το 2001, ο διάσημος (...) συντάκτης τεχνολογίας Λάμπρος Γεωργογάλας καταπολεμά τον σκοταδισμό και την ημιμάθεια, διδάσκοντας στους Έλληνες συμπατριώτες του τα μυστικά της υψηλής τεχνολογίας. Κατόπιν βάναυσης απαγωγής από εξωγήινους, και ηρωϊκής απόδρασης, αισιοδοξεί πως θα γίνει κυρίαρχος του σύμπαντος.