Είναι δύσκολο να είσαι Θεός

Ή μάλλον “είναι δύσκολο να δεις αυτήν την ταινία”. Για πολλούς και διάφορους λόγους.
Αυτή ΔΕΝ είναι η τυπική ταινιούλα επιστημονικής φαντασίας που θα καθίσεις να χαζέψεις με το ποπ-κορν στην αγκαλιά για δυο ωρίτσες. Είναι πολύ βαριά και θα σου καθίσει στο στομάχι σαν κοτρώνα. Ή μάλλον θα σου αναποδογυρίσει το στομάχι και θα στο αδειάσει μέσα στο κουτί του ποπ κορν. Έχεις δει το Σολάρις του Ταρκόφκσι; Μπροστά σε αυτήν την ταινία, το Σολάρις μοιάζει με χολιγουντιανό blockbuster. Ο Κυνόδοντας φαντάζει πλέον σαν ευχάριστη βόλτα στο πάρκο. Και το Ρέκβιεμ για ένα Όνειρο σου φαίνεται πλέον αστεία ταινιούλα της παιδικής ζώνης.

Το “Είναι δύσκολο να είσαι Θεός”, είναι κατ’ επίφαση ταινία επιστημονικής φαντασίας. Είναι μια αλληγορία του – μακαρίτη πλέον – Ρώσσου σκηνοθέτη Aleksei German, ο οποίος έχει δημιουργήσει ελάχιστες ταινίες, οι περισσότερες από τις οποίες ασχολούνται με την κριτική της Σταλινικής και Κομμουνιστικής Ρωσσίας και για αυτό, στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, επί Σοβιετικής Ένωσης, οι ταινίες του ήταν απαγορευμένες.

Hard to Be a God

Η συγκεκριμένη ταινία, που αποτελεί μεταφορά, στη μεγάλη οθόνη, ενός μυθιστορήματος, αν και είχε συλληφθεί ως ιδέα από τη δεκαετία του ’60, τελικά δεν κατάφερε να περάσει στο στάδιο της παραγωγής παρά το 2000, ενώ τα γυρίσματά της ολοκληρώθηκαν το 2006. Από κει και πέρα άρχισε μια μεγάλη περίοδος μονταρίσματος, η οποία οδήγησε την ταινία στην τελική της μορφή και η οποία προβλήθηκε πέρσι σε διάφορα κινηματογραφικά φεστιβάλ.

Το σενάριό της θυμίζει, στο άκουσμα, κάποιο επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς Star Trek: σε έναν πλανήτη, ο οποίος περνά τη φάση του Μεσαίωνα, μια ομάδα ιστορικών έχει αναμειχθεί με τον εντόπιο πληθυσμό, για να τον μελετήσει. Ο επικεφαλής της ομάδας και κεντρικός χαρακτήρας, Don Rumata, αηδιάζει από την κτηνωδία της σαδιστικής και απάνθρωπης κοινωνίας, στην οποία επικρατεί η τρομοκρατία, η αθλιότητα, η παραφροσύνη και ο σκοταδισμός, αλλά έχει τη ρητή εντολή να μην κάνει τίποτε για να μην επηρεάσει τη φυσική ροή της ιστορίας του πλανήτη (κάτι που απηχεί την έννοια της “prime directive” του Star Trek).

htbag-3

Εκείνο που επιτρέπεται να κάνουν οι ιστορικοί, είναι να προστατέψουν ορισμένα άτομα, τα οποία, λόγω ιδιαίτερων χαρισμάτων και αποκκλίνουσας συμπεριφοράς, είναι σε θέση να ωθήσουν τον πολιτισμό του πλανήτη έξω από το στάδιο των Σκοτεινών Χρόνων. Έτσι, η ατινία ασχολείται, κυρίως με την προσπάθεια του Don Rumata να σώσει έναν τέτοιο “πεφωτισμένο” άνθρωπο, τον Budakh, από τα χέρια του μανιακού και παράφρονα τυράννου, Don Reba.

Η αφήγηση της περίληψης του σεναρίου, δεν μπορεί να σε προετοιμάσει, ούτε κατ’ ελάχιστο, για αυτό που πρόκειται να δεις, αν το δεις, που μάλλον δε θα δεις, ακόμη κι αν προσπαθήσεις να δεις. Κι αυτό για πολλούς λόγους: πρώτον, η ταινία, παρότι βρίσκεται αναρτημένη κανονικά και με το νόμο, στο YouTube, είναι διάρκειας 3 ωρών. Είναι στα ρωσικά και δεν έχει καν αγγλικούς υπότιτλους.

htbag-4

Μην περιμένεις καθόλου ειδικά εφέ, συναρπαστικές σκηνές δράσης, η οτιδήποτε άλλο έχεις μάθει. Εδώ θα τα… ξεμάθεις. Η ταινία είναι ασπρόμαυρη και σε παίρνει από τα μούτρα, βουτώντας τα κατευθείαν και ανελέητα στη λάσπη, το αίμα, τα περιττώματα, τα εντόσθια, τις μύξες και τα διαμελισμένα σώματα. Θέλει να σου μαυρίσει την καρδιά και να σου κάνει πλύση στομάχου. Μπορεί στο βάθος, χαίρε βάθος αμέτρητο, να υπάρχει η καταγγελία στην εξουσία, η έκκληση για ανθρωπιά και συμπόνοια, το αίτημα για λογική και μετριοπάθεια στους ύπουλους καιρούς που ζούμε, αλλά, εντάξει βρε αδερφέ, μπορείς και να το δείξεις με λιγότερη βρωμιά και δυσωδία, λυπήσου μας!

Galacticus's thoughts

Όποιος καταφέρει να δεις μέχρι το τέρμα την ταινία, είναι ήρωας, τσίφτης και καραμπουζουκλής. Τώρα, αν πρόκειται για βδέλυγμα ή αριστούργημα, αυτό πάντα θα υπόκειται στην υποκειμενική κρίση του καθενός. Προσωπικά, δεν την παλεύω. Με την καμία. Αν και κατανοώ απολύτως ότι όλη αυτή η ωμά ρεαλιστική απεικόνιση της ανθρώπινης κτηνωδίας, τελικά σε κάνει να τρέξεις και να αναζητήσεις το δικό σου εσωτερικό κέντρο βάρους και να αναρωτηθείς αν ο παραλογισμός και η εξάσκηση βίας και μάλιστα συστημικής και νομιμοποιημένης, δεν αποτελεί μέρος και της δικής μας, μοντέρνας και προοδευτικής κοινωνίας.
Πόσο απέχουμε άραγε από το να μεταβληθούμε σε μια ανάλογη κοινωνία αλληλοσπαραγμού; Λίγες είναι οι φορές που επικρατούν η οχλαγωγία, τα αγελαία ένστικτα, ο αυτοματισμός και η βία, υπερισχύοντας έναντι της κριτικής σκέψης και της λογικής; Και πάλι όμως, έχει τεράστια σημασία, όχι μόνο αυτό που θέλεις να πεις, αλλά και ο τρόπος που το κάνεις. Και η συγκεκριμένη ταινία, δεν είναι μια απλή γροθιά στο στομάχι, είναι η βαριοπούλα του Θωρ που σε διαλύει στα εξ’ων συνετέθης. Για αυτό, θα προσπεράσω, με ελαφρά πηδηματάκια. Sorry, σύντροφοι!

Από το 2001, ο διάσημος (...) συντάκτης τεχνολογίας Λάμπρος Γεωργογάλας καταπολεμά τον σκοταδισμό και την ημιμάθεια, διδάσκοντας στους Έλληνες συμπατριώτες του τα μυστικά της υψηλής τεχνολογίας. Κατόπιν βάναυσης απαγωγής από εξωγήινους, και ηρωϊκής απόδρασης, αισιοδοξεί πως θα γίνει κυρίαρχος του σύμπαντος.