30 χρόνια Apple Macintosh

Το 1984 κυκλοφόρησε ο θρυλικός Apple Macintosh και είναι εκπληκτικό ότι ακόμη και σήμερα βασιζόμαστε στις αρχές λειτουργίας που καθιέρωσε και κατέστησε εξαιρετικά δημοφιλείς σε όλον τον κόσμο.
4.0.1
Μπορεί τα μοντέρνα Mac να είναι μια μεγάλη επίπεδη οθόνη, αλλά πίσω στα μέσα της δεκαετίας του ’80, οι οθόνες ήταν μικρές, τα κουτιά μεγάλα και τα πληκτρολόγια θορυβώδη. Σήμερα επικρατεί μινιμαλισμός, λεπτά προφίλ, ασύρματες συνδέσεις. Ο πρώτος Apple Macintosh, ο πρόγονος των σημερινών Mac, διέθετε μόλις 128ΚΒ μνήμης και ούτε καν σκληρό δίσκο, χρησιμοποιούσε δισκέττες χωρητικότητας 720KB. Η βασική του “all-in-one” σχεδίαση σήμαινε ότι οθόνη και mainboard ήταν συστεγασμένα σε ένα κουτί, παράδοξα πολύ πιο μικρό από τα τερατώδη desktop cases που διαθέτουν πολλοί power users σήμερα.

Η οθόνη του, ασπρόμαυρη και με ανάλυση μόλις 512×342, μικρότερη ακόμη και από εκείνη των τυπικών smartphones, ήταν, παρόλα αυτά, ένα μαγικό παράθυρο στον νέο τρόπο χρήσης, της “γραφικής διεπαφής χρήσης” – graphical user interface (GUI). Για πρώτη φορά το ευρύ κοινό είχε στη διάθεσή του έναν υπολογιστή με επιφάνεια εργασίας, αλληλοεπικαλυπτόμενα παράθυρα, μενού και το θρυλικό “βελάκι” που το οδηγούσε ένα περίεργο και εξαιρετικά ευφυές, στη σχεδίαση, σύστημα κατάδειξης, το ποντίκι! Είναι μάλιστα γεγονός ότι ο αρχικός Macintosh διέθετε ένα περιορισμένο πληκτρολόγιο, χωρίς αριθμητικό τμήμα και πλήκτρα “κέρσορα”, ακριβώς για να συνηθίσει ο χρήστης στη χρήση του ποντικιού!
Ο Macintosh εξέφραζε όσο τίποτε άλλο την μαχητική φιλοσοφία του Steve Jobs, ο οποίος είχε στο στόχαστρό του την πάλαι ποτέ κραταιά IBM. Ο επαναστατικός αυτός υπολογιστής διαφημιζόταν ως “the computer for the rest of us”, δηλαδή ο υπολογιστής για “εμάς τους υπόλοιπους”, όλους όσους δεν ακολουθούν την άχρωμη μάζα των PCs. Τότε τα PCs λέγονταν IBM compatibles, δηλαδή υπολογιστές συμβατοί με τον IBM PC που πρωτοεμφανίστηκε το 1981. Σε αντίθεση με το “eye candy” του Mac, τα PCs της εποχής λειτουργούσαν μόνο σε text mode και σε command line. Ο Mac έφερνε την επανάστασ, επιρέποντας για πρώτη φορά τη χρήση fonts και την έννοια του WYSIWYG (“what you see is what you get”). Σήμερα είναι αυτονόητο ότι όταν γράφουμε ένα κείμενο και στήνουμε μια σελίδα, τα fonts και οι εικόνες που βλέπουμε επί της οθπόνης θα εκτυπωθούν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο στο χαρτί. Τότε όμως, το σύνηθες ήταν η επεξεργασία κειμένου να γίνεται με formatting tags, όπως κάνουμε σήμερα περίπου στην HTML.

Στην πραγματικότητα ο Steve Jobs ήθελε να στήσει τη δική του αυτοκρατορία πάνω στις στάχτες της IBM. Η βασική φιλοσοφία της διαφήμισης του Mac, που απηχεί ακόμη και στις μέρες μας, είναι η ίδια εικόνα του συστήματος για τους “cool”, δημιουργικούς και απελευθερωμένους ανθρώπους και όχι άχρωμα και μονολιθικά computers, που ταιριάζουν περισσότερο σε απρόσωπες εταιρείες και συμμορφωμένους κουστουμαρισμένους υπαλλήλους. Ρομαντικό και ουτοπικό σενάριο, το οποίο όμως έπιασε και συνέδεσε τους Mac με όλους τους επαγγελματικούς κλάδους που στηρίζουν το καλλιτεχνικό σχέδιο, το animation, τις γραφικές τέχνες, την επιτραπέζια σελιδογραφία, τη σύνθεση μουσικής.
420690_macintosh_makintosh_apple_yevolyuciya_1920x1080_(www.GdeFon.ru)
Είναι επίσης ενδιαφέρον ότι εκείνη την εποχή, στα τέλη της δεκαετίας του ’80 και στις αρχές του ’90, είχε εμφανιστεί μια σειρά συμβατών συστήματων με Macintosh, τα οποία η Apple εν τέλει κατάφερε να διακόψει με δικαστικούς αγώνες και κατοχύρωση των αποκλειστικών δικαιωμάτων χρήσης του software της μόνο στα δικά της μηχανήματα. Αντιθέτως να θυμίσουμε ότι η IBM είχε ανοίξει όλα τα specifications του αρχικού IBM PC και έτσι κατακλυστήκαμε από μια στρατιά άπειρων κλώνων-compatibles. Η ίδια η IBM τελικά κατακρίθηκε έντονα όταν έκλεισε τις επόμενες γενιές συστημάτων της, τα IBM PS/2 και έβγαλε το δικό της λειτουργικό IBM Warp OS. Ήταν πλέον αργά: τα PCs σε συνδυασμό με τα Windows έμελλε να χαράξουν αυτόνομη πορεία.

Εντυπωσιάζει το γεγονός ότι, ακόμη και στις μέρες μας, το γραφικό περιβάλλον στους υπολογιστές μας δεν έχει διαφοροποιηθεί επί της ουσίας. Σίγουρα η υπολογιστική ισχύς έχει πολλαπλασιαστεί σε αστρονομικό βαθμό, οι οθόνες είναι τεράστιες και πανοραμικές, ο αποθηκευτικός χώρος αχανής και οι εφαρμογές απείρως περισσότερες. Ακόμη όμως και μετά από 30 χρόνια, ακόμη είμαστε σε αναζήτηση του επόμενου εξελικτικού βήματος. Η μετάβαση στις οθόνες αφής, στο wearable computing και εν τέλει στην ενσωμάτωση μικροϋπολογιστών σε κάθε αντικείμενο που μας περιβάλλει (το λεγόμενο “ubiquitous computing”), θα ολοκληρώσουν αυτή τη μετάβαση.

Από το 2001, ο διάσημος (...) συντάκτης τεχνολογίας Λάμπρος Γεωργογάλας καταπολεμά τον σκοταδισμό και την ημιμάθεια, διδάσκοντας στους Έλληνες συμπατριώτες του τα μυστικά της υψηλής τεχνολογίας. Κατόπιν βάναυσης απαγωγής από εξωγήινους, και ηρωϊκής απόδρασης, αισιοδοξεί πως θα γίνει κυρίαρχος του σύμπαντος.